اگر امروز با شنیدن صدای سوت توربین دندانپزشکی ضربان قلب‌تان بالا می‌رود یا هنگام دیدن سرنگ بی‌حسی دسته‌های صندلی را محکم چنگ می‌زنید، چند ثانیه چشم‌هایتان را ببندید، نفس عمیقی بکشید و از صمیم قلب شکرگزار باشید که در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی به دندان‌درد مبتلا نشده‌اید!
امروز دندانپزشکی شاخه‌ای پیشرو از مهندسی ظریف، تکنولوژی دیجیتال، ارگونومی و هنر است؛ اما اگر ماشین زمان را روشن کنیم و فقط یک قرن عقب برویم، درمی‌یابیم که مطب‌های دندانپزشکی بیشتر به کارگاه‌های آهنگری، کارگاه‌های چوب‌بری و حتی میدان‌های نبرد شباهت داشته‌اند تا یک مرکز درمانی بهداشتی. در آن روزگار مرز میان «دلاک حمام»، «آهنگر سر گذر»، «سلمانی محل» و «حکیم دندانساز» بسیار باریک بود و ورود به اتاق درمان، مستلزم امضای وصیت‌نامه و داشتن مقادیر متنابهی شجاعت انتحاری بود!
در این مقاله قصد داریم با زبانی طنز، اما با استناد به واقعیت‌های تلخ تاریخی، روند تکامل تجهیزات دندانپزشکی را مرور کنیم. مقایسه‌ای موشکافانه میان ابزارهای قرون گذشته و تجهیزات فوق‌پیشرفته‌ای که امروزه نجات‌دهنده جان بیماران و حافظ ستون فقرات دندانپزشکان هستند.
بیایید داستان را از سنتی‌ترین و دراماتیک‌ترین بخش تاریخ دندانپزشکی آغاز کنیم: کشیدن دندان یا همان «کندن دندان فاسد»!
در دوران قاجار و اوایل پهلوی، تجهیزات جراحی فک و دهان عمدتاً دست‌ساز آهنگران محلی بود. انبرهایی سنگین، سیاه، با دسته‌های فولادی طویل و فک‌های دندانه‌دار بی‌رحم به نام «پیکان» یا «کلبتین» که اگر یک مکانیک مدرن امروز آن را ببیند، احتمالاً گمان می‌کند برای باز کردن لوله‌های زنگ‌زده موتورخانه کاربرد دارد!
روال کار به این شکل بود: بی‌حسی در کار نبود یا نهایتاً به مالیدن مقداری شیره تریاک یا خاکستر تنباکو روی لثه خلاصه می‌شد. سپس حکیم‌باشی زانوی مبارک را روی قفسه سینه یا شانه بیمار ستون می‌کرد، انبر را دور دندان قفل می‌نمود و کل وزن و نیروی بازوی خود را به کار می‌گرفت. دندان همراه با مقداری از استخوان فک تسلیم می‌شد و کل محله از صدای فریاد بیمار باخبر می‌شدند! این کار بیشتر از طبابت، یک رشته بدنسازی با وزنه آزاد محسوب می‌شد.
امروزه تکنولوژی ورق را برگردانده است. در مطب‌های مجهز، دیگر هیچ دندانپزشکی نیاز ندارد برای یک کشیدن ساده بازوهای آرنولدی داشته باشد. ورود فورسپس‌های ارگونومیک با روکش تیتانیوم، الواتورهای مینیاتوری، دستگاه‌های پیزوسرجری و انواع توربین‌ها و هندپیس‌های جراحی زاویه‌دار باعث شده تا جراحی دندان بدون کوچک‌ترین فشار مکانیکی به فک و استخوان اطراف صورت گیرد. دندانپزشک با هدایت کنترل‌شده آب و هوای توربین، برش‌هایی میکرومتری ایجاد می‌کند و دندان در کمال آرامش خارج می‌شود.
صندلی دندانپزشکی، هویت بصری هر کلینیکی است. اما آیا می‌دانید اجداد این صندلی‌های شیک چه شکلی بودند؟
تا اوایل قرن بیستم، صندلی دندانپزشکی چیزی فراتر از یک چهارپایه چوبی با دو عدد دسته سفت یا نهایتاً یک صندلی سلمانی دستی نبود. بیمار روی صندلی صاف می‌نشست، هیچ پشتیبانی برای گردن یا قوس کمر وجود نداشت و پزشک ناچار بود برای دیدن دندان‌های فک بالا، ۹۰ درجه خم شود و سرش را تا داخل حلق بیمار ببرد! منبع روشنایی هم یک شمع، فانوس نفتی یا پنجره آفتاب‌گیر مطب بود. عصرها که هوا تاریک می‌شد، ادامه کار دندانپزشکی با ریسک سوراخ شدن زبان همراه بود!
امروزه یک یونیت صندلی دندانپزشکی پیشرفته، بیشتر به کابین هواپیماهای فرست‌کلاس شباهت دارد تا صندلی معاینه. ویژگی‌هایی نظیر:
موتورهای بی‌صدا با حافظه تنظیم موقعیت (Zero Position)
چرخش ارگونومیک متناسب با آناتومی بدن بیمار
چراغ‌های سنسوردار LED سرد، با قابلیت تنظیم کلوین نور و بدون ایجاد سایه
پدال‌های مولتی‌فانکشن پا برای کنترل همزمان وضعیت صندلی، آب و دور هندپیس
حاصل این تحول چیست؟ بیمار در حین درمان ممکن است به خواب برود و ستون فقرات دندانپزشک نیز پس از ۳۰ سال طبابت بدون انحراف ستون مهره‌ها سالم باقی می‌ماند.
در قرن گذشته، اصطلاحی به نام رادیوگرافی داخل دهان وجود خارجی نداشت. اگر بیمار با درد نامشخص مراجعه می‌کرد، حکیم دندانساز با دسته پنس شروع به کوبیدن روی دندان‌ها یکی پس از دیگری می‌کرد (تست پرکاشن سنتی). هر دندانی که صدای فریاد بیمار را بلندتر می‌کرد، به عنوان مجرم اصلی شناخته می‌شد! در بسیاری از مواقع، دندان سالم به اشتباه کشیده می‌شد در حالی که آبسه دندان مجاور در حال رشد بود.
با اختراع سنسور آر وی جی (RVG) و سیستم‌های اسکنر فسفرپلیت دندانپزشکی (PSP)، دندانپزشک در کسری از ثانیه تصویری کریستالی از تمام بافت پریودنتال، کانال‌های ریشه و کیست‌های نهفته را روی مانیتور مقابل خود می‌بیند. با حداقل دوز اشعه ایکس (X-Ray)، امکان بزرگ‌نمایی تصویر، اندازه‌گیری طول کانال و تشخیص دقیق پوسیدگی‌های اینترپروگزیمال در لحظه فراهم شده است.
بهداشت و استریلیزاسیون جایی است که شوخی با آن تاوان جانی داشت، اما تاریخ مملو از شوخی‌های وحشتناک با مفهوم تمیزی است!
روش سنتی: ابزارها بعد از یک جراحی خونین، در یک لگن آب با صابون مراغه شسته می‌شدند و سپس در بهترین حالت داخل یک دیگ آب‌جوش یا روی چراغ والور نفتی برای چند دقیقه می‌جوشیدند. اسپور باکتری‌ها و ویروس‌های مقاومی مثل هپاتیت با این روش‌ها صرفاً حمام آب گرم می‌گرفتند و شاداب‌تر از قبل به بیمار بعدی منتقل می‌شدند!
روش مدرن: امروزه استانداردهای جهانی کنترل عفونت شوخی‌بردار نیست. اتوکلاوهای دندانپزشکی کلاس B با پمپ‌های وکیوم قدرتمند و سیکل‌های پیشرفته با فشار بخار ۱۲۱ و ۱۳۴ درجه سانتی‌گراد، هوا را از ریزترین مجاری هندپیس‌ها و توربین‌ها تخلیه کرده و تمام میکروارگانیسم‌ها، اسپورها و ویروس‌ها را ریشه‌کن می‌کنند. سیستم‌های ثبت چرخه پرینتری نیز اطمینان حقوقی و بالینی کاملی به مطب می‌بخشند.
شاید شما به عنوان یک دندانپزشک مدرن به دیگ‌های آب جوش یا انبرهای آهنگری بخندید، اما بیایید روراست باشیم: هنوز هم در برخی مطب‌ها آثاری از دوره قاجار وجود دارد!
توربینی که بلبرینگ آن خرد شده و صدایی شبیه فرود بوئینگ ۷۴۷ تولید می‌کند، کمپرسور بادی که بدون درایر وسط درمان خاموش می‌شود و روغن به داخل دهان بیمار اسپری می‌کند، یا نوری که چشم جراح را کور کرده ولی داخل حفره دهان را تاریک می‌گذارد؛ همه و همه نشانه‌هایی از این هستند که وقت به‌روزرسانی ابزارها رسیده است.
بیمار امروز باهوش است. او تجهیزات خاک‌گرفته، صدای نامتعارف هندپیس‌ها و لرزش یونیت را بلافاصله حس می‌کند و این حس مستقیماً بر برداشت او از سطح سواد، مهارت و استانداردهای کلینیک شما اثر می‌گذارد.
دندانپزشکی ورزشی برای ارتقای سلامت جامعه است، نه نبردی فرسایشی برای تحمل تجهیزات خراب و کهنه. اگر قصد دارید:
سرعت درمان‌های روزانه مطب خود را تا ۳۰ درصد افزایش دهید؛
دردهای عضلانی، گردن‌درد و آرتروز مچ دست را متوقف کنید؛
بیمارانی وفادار بسازید که از نشستن روی یونیت شما استرس نگیرند؛
وقت آن است که دستی به سر و روی تجهیزات مطب‌تان بکشید. در فروشگاه ما می‌توانید مجموعه‌ای از بهترین و استانداردترین برندهای یونیت دندانپزشکی، توربین‌ها و هندپیس‌ها، تجهیزات اندو و جراحی، سنسورهای RVG و اتوکلاوهای کلاس B را با ضمانت اصالت، خدمات پس از فروش واقعی و شرایط پرداخت مناسب تهیه کنید.
درنیکا؛ نمایندگی فروش انواع برند های تجهیزات دندانپزشکی با تضمین قیمت و ارائه خدمات پشتیبانی با بالاترین کیفیت
آدرس دفتر مرکزی: مشهد – بلوار هفت تیر – برج تجاری-اداری آرمیتاژ
شماره تماس: ۰۵۱۳۸۳۳۸۷۶۴ – ۰۹۱۵۶۸۳۲۹۰۷
وب‌سایت: www.dornikadentall.com
اینستاگرام: instagram.com/dornika__dental
ایمیل: info@dornikadentall.com
